Uyku Apne Sendromu

        Uyku Apne Sendromu neden olur?

  En büyük sebebi horlamadır,horlama havanın dar bir alandan geçerken çıkarttığı sese denir.Horlamanın nedenleri arasında boğazın yapısının gevşek olması vardı. Bu yapı gevşek olduğu için uyku esnasında toplanıyor ve havanın geçtiği alanı daraltıyor.Uyku apne sendromunun oluşma sebebi bu yüzdendir.

 

  Basit horlama genellikle sırtüstü yatarken ya da yorgunlukla artan kesintisiz bir sesin oluşma nedenidir. Eğer kişiyi rahatsız etmiyorsa yani uyanmasına sebep olmuyorsa uyku ve solunum düzensizliklerine yol açmıyorsa zararsız olarak kabul edilir.

  Tıkayıcı apne sendromunda  sık sık tekrarlanan nefes durmaları, şiddetli horlama ve bu gibi belirtileri vardır.Ancak bir gecede en fazla 35 defa apne oluşması veya bir saatlik uykuda ise 5 apne normal olarak kabul edilmektedir.

  Ayrıca “apne” Yunanca’da  “nefessizlik” anlamına gelmektedir.Yani şöyle düşünebiliriz  apne eşittir solunum durmasıdır.

  Ayrıca hasta kişi gece yüzlerce kez nefessiz kalabilir, üç beş saniye uyanır ama yine uykuya dalar işte bu yüzden uykusu yüzeysel olur, derin ve dinlendirici uyku uyuyamaz ve gündüz uykulu bir şekilde hayatına devam eder.Buradaki asıl sıkıntı uykunun sürekli bölünmesi ve uyku derinliğinin olmamasıdır.

  Uyku apne sendromunun nedeni yapısal olarak solunum yolunun küçük olması, yaşlılarda destek dokularının gevşemesi sebebiyle soluk yolunun daha da daralması ve boğaz dokularında yağ birikmesi sonucunda oluşan darlık ve nefes alırken burunda bir direnç olması ters bir basınca neden olabilir, bu durumda hastalığa neden olabilir.

  Bu hastalığın belirtileri: Şiddetli ve sürekli horlaması olanlar, uykuda nefes durması olduğu fark edilenler, yeterli süre uyuyup da sabahları yorgun ve uykusunu alamamış olarak kalkanlar ileri derecede uyku apne sendromuna yakalanmış olabilirler.

  Uyku apne sendromunda gece uykularının dinlendirici olmaması sebebiyle kişi ne kadar uyursa uyusun sabahları kendini yorgun ve hiç uyumamış gibi hisseder. Ağız kuruluğu ve baş ağrısı gibi şikayetleri olabilir. Gün boyu yorgun olduğu için unutkanlık, dikkat eksikliği ve aşırı sinirlilik gibi durumlar olurken iş verimliliği düşebilmektedir. Bu hastalık yıllar boyunca devam ederse yüksek tansiyon, kalp krizi, beyin kanallarında tıkanıklık sonucu felç gibi kötü sonuçlara kadar gitmektedir.

Uyku Apne Sendromu nasıl anlaşılır?

- Hatırlamadığım halde bana uykumda  horladığım nefesimin durduğu ve tıkandığım söyleniyor.

- Yüksek tansiyonum var

- Uykumda kalp çarpıntısı ve kalp atışlarının teklediğini hissederek uyanıyorum

- Gece iyi uyuduğum halde gündüz uykulu ve yorgun hissediyorum.

- Uyandığımda sık sık başım ağrıyor

- Araba kullanırken veya çalışırken aşırı uykum geliyor

- Gün içinde aşırı ve karşı koyamadığım nöbetlerim oluyor

- Uykuya dalarken veya uyanırken rüya benzeri hayaller görüyorum

- Üzüldüğümde, kızdığımda, şaşırdığımda ve ya korktuğumda uykuya dalıyorum

- Uyandığımda üç beş dakika  yerimden kalkamıyorum 

- Gece boyunca bacaklarımda atmalar olduğu yanımdakileri rahatsız ettiğim söyleniyor

- Uyumaya çalıştığımda bacaklarımda karıncalanmalar oluyor

- Gece sık sık kramplarla uyanıyor ve yürüme ihtiyacı duyuyorum

- Sık sık  kötü ve ürkütücü rüyalar görüyorum

- Uykum sırasında yürüdüğüm dişlerimi gıcırdattığım söyleniyor

- Çalışma programım değiştiğinde ya da bir yolculuğa çıktığımda kendimi yorgun ve uykulu hissediyorum

  Bu maddelerin bir veya birkaçına cevap veriyorsanız siz dede uyku apne sendromu olabilir.Siz de bunun gibi şikayetleriniz varsa lütfen ciddiye alın rahat bir uyku ve zinda bir hayat için uyku konusundaki rahatsızlıklarımızı ciddiye alıp çözüm yoluna bakılması şiddetle tavsiye edilir.Unutmayalım ki “Sağlık ihmale gelmez”.

UYKU BOZUKLUKLARI 1

                                       UYKU BOZUKLUKLARI

   Uyku yaşamsal, fiziksel ve zihinsel faaliyetlerimizi

yenileyebilmemiz için gereklidir.Yaklaşık olarak yaşamımızın üçte biri uyumakla geçmektedir.Sağlığımız için uyku düzenimize dikkat etmeli herhangi bir uyku bozukluğumuz varsa çözüm bulmalıyız.

   Dünya üzerin de yaklaşık olarak 85 milyon uyku hastalığı vardır.Çoğu sağlığın ve yaşam kalitesinin bozulmasına sebep olmaktadır. Uyku bozuklukları araç kullanırken trafik kazalarına, herhangi bir işte çalışırken mesleki kazaların oluşmasına neden olmaktadır.Çünkü uyku yeteri kadar uyunmadığı takdirde dikkatsizlik ve kendini işe tam verememe şeklinde göstermektedir.Bazı uyku bozuklukları da zamansız uykuya dalma ve uykuyu sürdürmede güçlük şeklinde kendini göstermektedir,hal böyle olunca vücudun biyolojik saati bozulur ve kişi günün yanlış zamanlarında uykulu olmaktadır.

Uykuda solunum bozuklukları

  Solunumun uyuma sırasında durması şeklinde olmaktadır. En sık görüleni horlamadır.Horlama uyuma sırasında solunumun durması ya da boğazda daralma sonucu gürültülü olmaktadır.Horlamanın şiddetine göre aynı yastığı paylaşan kişiyi, aynı evde kalanları ve hatta ve hatta komşuları bile rahatsız etmektedir.Bademcik, boğaz, dil, damak gibi darlık oluşturan sorunların yanı sıra alkol, aşırı kilo alımı, yorgunluk ve uykusuzluk gibi nedenlerde horlamayı arttırır.

Uykuda solunum durması hastalığı

 Uyku esnasında boğazda oluşan tıkanıklıklar sebebiyle tekrarlayan solunumsal bozukluklar nefes azlığı ve hipopne sonucu oluşur.

 Uyku sırasında nefesin tamamen kesilmesi veya önemli ölçüde azalması sebebiyle kandaki oksijen oranının düşmesine neden olur.Soluk alamadığından uyanmak zorunda kalır,uyandığında soluk alıp verme devam eder.Uyanıklık kalp ve sinir sistemlerinde uyarılara kan basıncında yükselmeye neden olur.Uykunun bozulması cinsel işlevleri ve metabolizmayı etkiler.Uykuda solunum durması hastalığı bütün vücudu ilgilendiren bir sorundur.

 Hastalar gürültülü şekilde horlar, sabah uykularını alamamış olarak uyanırlar, uykularını alamadıkları için zihinsel yetilerinde bozulma ve gün içinde uykulu olurlar.

Toplum Sağlığı Açısından Önemi

 Uykuda solunum bozukluğu toplumda sık görülmektedir.Araştırmalara göre uykuda apne  sendromu erkeklerin %4 Ü  kadınların %2 sinde görülürken çocuklarda ise bu durum %3 kadar olmaktadır.

 Uyku apne sendromu önemli sağlık sorunlarına hastalık ve daha da kötüsü ölümlere yol açmaktadır. Hastalarda uyku bölünmesi sonucu kalp ritm bozukluğu, hipertansiyon, oksijende azalma inme, solunum ve kalp yetmezliği, aşırı kiloluk gibi hastalıklar oluşabilmektedir.

Kronik uykusuzluk

 En az bir ay süren bir rahatsızlıktır.Hastalar bu konuda endişelenir ancak sorun her zaman uykuda olmayabilir.Yapılan bir araştırmaya göre bu tip hastaların uykuda solunum ve anormal kas hareketlerinin olduğunu göstermiştir.

Uykusuzluğun farklı sebepleri de olabilir. Bunlar:

- Psikolojik faktörler (uykusuzluk eğilimi, kalıcı stres)

- Yaşam tarzı ( uyarıcılar,alkol, çalışma saatleri, egzersizler, uyku hapları)

- Çevresel faktörler ( ses, ışık )

 Özetle uyku bozuklukları genel bir halk sağlığı sorunudur.Toplumda her bireyin başına gelebilir.Gerek hasta gerekse diğer bireyler tarafından tanısının iyi bir şekilde yapılması ve tedavisinin yapılması gerekir. Genel olarak bu ve buna benzer nedenlerden dolayı meydana gelmektedir.

NEDEN UYURUZ ?

   Neden Uyuruz?

  Uykunun amaçları kabaca iki teori grubu ile açıklanabilir: Restoratif

(yenileyici) ve evrimsel (uyumcul) teoriler. Restoratif teoriler uykuda yenilenme ve

onarım süreçleri olduğunu ileri sürer. Genel olarak NREM uykusunun bedeni, REM

uykusunun zihni yenilediği kabul edilir. NREM uykusu boyunca Growth hormon,

testosteron ve prolaktin salgılarında artışlar olur. Bellek konsolidasyonu (kabaca

günlük belleğin uzun dönemli kalıcı belleğe dönüştürülmesi) için ve özellikle

prosedural belleğin sağlıklı çalışması için REM uykusuna ihtiyaç vardır. Ayrıca bir

görev için aktive olan beyin bölgeleri REM uykusunda da aktive olur. Yani REM

uykusu yeni edinimlerle kazanılmış noronal bağlantıların sabitleştirilmesine aracı

olmaktadır. Restoratif teorinin zayıflıkları arasında uyku ihtiyacımızın gün içerisinde

çok aktif veya edilgen olmamız ile doğru ilişkili olmaması ve her zaman uykuya

ihtiyacımız olması ile özetlenebilir. Evrimsel teoriler uykunun zaman içerisinde

edinilmiş canlı kalmayı sağlayan uyumsal süreçler olduğunu, tehlikeli durum ya da

türlerle karşılaşmayı önlediğini ileri sürer. Ayrıca uyku enerji tasarrufu

sağlamaktadır. Bu teoriler birbirleriyle çatıştığı gibi birbirlerine destek olmakla

beraber henüz açıklayamadıkları çoktur. 1938 tarihinde 33 gün boyunca Kentucky’da

bir mağarada gerçekleştirilen, ABD bilim adamları Kleitman ve Richard son’un 24

saatlik uyku ve uyanıklık devrinin ışık ve sıcaklıktaki değişimler tarafından etkilenip

etkilenmediğinin araştırmasında Richard son vücudunu 28 saatlik (9 saat uyku 19

saat uyanıklık) ritme uyarlayabilmiştir. Total uyku derivasyonu (yoksunluğu) ya da dönemsel uyku derivasyonu çalışmaları önemli bilgiler sunmuştur.

  Bu çalışmaların sonunda beynin ve vücudun uykuya ihtiyacı olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Bir gecelik total uyku yoksunluğu sonrası gündüzleri mikro uyku denilen 1–2 saniyelik uyku ya da benzeri değişmiş bilinçlilik durumu epizotları görülür ki bu durumun tarih boyunca önemli kazalara yol açtığı ifade edilmiştir. 1963 yılında fareler üzerindeki bir deneyde yaklaşık 2 haftalık total uyku yoksunluğundan sonra bir hiper metabolizma tablosu ile hayvanlar olmuştur.

   Ancak insanlarda bu durum bildirilmemiştir. 1959 yılında bir

Amerikalı DJ 201 saatlik uykusuzluk sürdürmüş, ancak bunu çeşitli uyarıcılar

kullanarak başarmıştır. Daha sonra 17 yaşındaki Amerikalı bir genç 1963–64 yeni yılı

sırasında 264 saatlik (yaklaşık 11 gün) uykusuzluk ile rekor kırmıştır, ancak önceki

kişi gibi herhangi bir ilaç kullanmadan bunu yapmıştır. Sonuçta her iki erkek de

hırçınlıklar ve varsalılar yaşantılanmıştır. Daha sonraları tıbbi deneyler sırasında

ciddi olarak monitorize edilen hastalarda 10 günlük uykusuzluklar izlenmiş ve

herhangi bir ciddi tıbbi sorun gözlenmemiştirler. 1–2 günlük uyku sonrası deneklerin

fizyolojik işlevleri olağan şekline donmuştur. Bundan başka manik hastalar,

işkenceye maruz kalanlar ya da cephede savaşan askerler gibi kişilerde yaklaşık 4

günlük sorunsuz uykusuzluk bildirilmiştir.

  Çok nadir olarak görülen Mervan Sendromu diye bilinen bir klinik durumda kas seğirmeleri, ağrı, aşırı terleme, kilo kaybı, periyodik hallusinasyonlar ve şiddetli uyku kaybı gözlenir (agrypnia). Fransa da 27 yaşındaki bir erkekte bu sendrom bulunmuştur; hastanın aylardır

uyumadığı, bu surede kendisini uykulu veya yorgun hissetmediği, herhangi bir

mizaç, bellek ya da anksiyete belirtisi göstermediği ancak hemen hemen her gece 9–

11 arasında 20–60 dk lık çok canlı işitsel, görsel, koku ve soma statik (dokunma

şeklinde) hallusinatuar yaşantısı olduğu gibi parmak ve topuklarında çok şiddetli

ağrı ve vazokonstriksiyon olduğu görülmüştür. Bu tablonun sinir hücre ve

membranlarına özgü potasyum (K+) kanallarına karşı oluşan antikorlarla oluştuğu

düşünülmüştür. Bundan başka nadir bir rahatsızlık “Fatal Familial Insomnia”dır (FFI).

Bu otosomal dominant bir rahatsızlıktır.

 Yaklaşık 6–30 aylık bir uykusuzluk sonrası hasta olur. FFI büyük olasılıkla yanlış sınıflanmış bir rahatsızlıktır, uyku yoksunluğundan ziyade çoğul organ hasarının ardından kişi olur. Patolojik süreç talamus ve diğer beyin bölgelerinde yoğun atrofi, artmış sempatik aktivite,

hipertansiyon, ateş, tremor, stupor, kilo kaybı ve endokrin regülasyon kaybıdır.

Muhtemelen infeksiyoz beyin prion hastalıkları ile ilişki gibi görünmektedir. Uyku

surecindeki bozulmalar normal kişilerin ertesi günkü tüm zihinsel ve motor

aktivitelerini olumsuz etkiler. Yaklaşık 16–17 saatlik uyanıklığın ardından kişinin

zihinsel ve motor aktivitelerinin neredeyse 0.5 promil alkollü kişilere benzediği

gözlenmiştir. Reaksiyon zamanı uzar, algı sorunları olur, karmaşık motor beceriler bozulur.

Bozulmuş motor ve zihinsel becerilere ilaveten yüksek stres anksiyete, depresyon ve

gereksiz risk alma bildirilmiştir.

  REM uykusu baskılanan ancak NREM uykusuna izin verilen deney hayvanlarında yara iyileşmesi gecikmektedir. NREM döneminin evre 3 ve 4. de Growth hormon salgılanmasında artış olmaktadır. Growth hormon salgısındaki artışla protein sentezi artmakta, metabolizma yavaşlamakta, kardiyovaskuler sistem ve solunum sistemindeki fizyolojik aktivitelerde genel olarak azalma dikkati çekmektedir. Tüm bu değişmeler bedensel dinlenmeye, yenilenmeye

hizmet etmektedir. Derin uykunun yeterince uyunmadığı ya da deneysel olarak

ortadan kaldırıldığı durumlarda ise insanlar dinleneme diklerinden, sabah yorgun

kalktıklarından, yeni bir günün yükünü taşıyacak durumda olmadıklarından

yakınmaktadırlar.

   Uyku yoksunluğunun ağır olduğu olgularda herniler, kas fasia

yırtıkları gibi fiziksel eylemlerle ilişkili sorunlar daha sık bildirilmiştir. Obezite ve

uyku deprivasyonu arasında ilişki olduğunu ileriye suren araştırmacılar da vardır.

Uyku yoksunluğu growth hormonu baskılarken HPA aktivitesini arttırır. HPA genel

olarak strese yanıt olarak beslenme, immun sistem, mizaç, sex ve enerji kullanımı

gibi özellikleri ayarlar. Uzamış uyku yoksunluğu adrenal yetmezlik, kalp hastalıkları ve

tip II diyabet gibi sorunlara yol açabilir.

   Sonuç olarak, uyku zihinsel dinlenme ile beraber fiziksel dinlenmeyi de

sağlar. Bu nedenle fiziksel egzersiz, hastalık, hamilelik ve buna benzer durumlar

uyku ihtiyacını arttırmaktadır.

KAYNAK: http://tip.kocaeli.edu.tr/docs/ders_notlari/u_tural/uyku.pdf